سومین جشنواره ملی «برهان» به ایستگاه پایانی رسید؛ تأکید بر گفتوگو، مسئلهمحوری و نقش دانشگاه در حل مسائل جامعه
آیین اختتامیه سومین جشنواره ملی «برهان» با حضور دکتر حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر سیدمحمودرضا آقامیری، رئیس دانشگاه شهید بهشتی، دکتر شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، دکتر عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دکتر شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم و جمعی از مدیران و معاونان وزارت علوم، سازمان حفاظت محیط زیست و دانشگاه شهید بهشتی در سالن ابوریحان این دانشگاه برگزار شد.
در این مراسم، سخنرانان بر ضرورت تقویت فرهنگ گفتوگو، آزاداندیشی، مسئلهمحوری و بهرهگیری از ظرفیت فکری دانشجویان برای مواجهه با مسائل و چالشهای کشور تأکید کردند و نمایندگان گروههای دانشجویی نیز گزارشی از نتایج و دستاوردهای نشستها و هماندیشیهای خود ارائه دادند. در پایان مراسم نیز از برگزیدگان سومین دوره جشنواره ملی «برهان» تجلیل شد.
محیط زیست؛ عرصهای چندبعدی و نیازمند عقلانیت و گفتوگو
دکتر شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در این مراسم با قدردانی از برگزارکنندگان جشنواره، گفت: برگزاری چنین برنامههایی زمینهای فراهم میکند تا دانشجویان و جوانان در فضایی علمی، آزاد و گفتوگومحور دیدگاههای خود را مطرح کنند.
وی کرسیهای آزاداندیشی را یکی از سازوکارهای مهم برای تقویت فرهنگ گفتوگو و عقلانیت جمعی در محیط دانشگاه دانست و اظهار کرد: در شرایطی که جامعه با چالشهای متعدد فکری، فرهنگی و اجتماعی مواجه است، بازخوانی نظری و عملی این گفتمان میتواند به شناخت بهتر مسائل و یافتن راهکارهای مؤثر برای حل آنها کمک کند.
انصاری با اشاره به مسائل محیط زیست افزود: محیط زیست صرفاً یک موضوع تخصصی نیست، بلکه مجموعهای از مسائل پیچیده و چندبعدی است که با حوزههای مختلف مدیریتی کشور ارتباط دارد و به یکی از عرصههای مهم حکمرانی، توسعه، امنیت و کیفیت زندگی مردم تبدیل شده است.
وی آلودگی هوا، تغییرات اقلیمی، بحران آب، فرونشست زمین، کاهش تنوع زیستی، آلودگی سواحل و دریاها و تعارض میان حفاظت و توسعه را از جمله مسائل پیچیده محیط زیستی برشمرد و گفت: این مسائل نه با یک دستگاه، مانند سازمان حفاظت محیط زیست، و نه با یک تخصص یا تصمیم منفرد قابل حل هستند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، «عقلانیت، گفتوگو و مسئلهمندی» را سه نیاز اساسی در حوزه محیط زیست عنوان کرد و گفت: عقلانیت در این حوزه به معنای اتخاذ تصمیم بر پایه دانش، تجربه، شواهد، منافع عمومی و پیامدهای بلندمدت است.
انصاری در ادامه با اشاره به موضوع مازوتسوزی، بر ضرورت اتخاذ راهکارهای واقعبینانه برای کاهش پیامدهای زیستمحیطی استفاده از سوختهای سنگین تأکید کرد و تولید مازوت با میزان گوگرد کمتر، استفاده از فناوریهای کاهنده آلایندگی و بازنگری در نحوه توزیع و مصرف سوختهای سنگین را از جمله این راهکارها برشمرد.
وی همچنین بر ضرورت حرکت از «موضوعمحوری» به «مسئلهمحوری» تأکید کرد و گفت: مسئلهمندی به این معناست که دقیقاً مشخص کنیم چه چیزی، در کجا، برای چه کسانی، با چه علتی و با چه پیامدی رخ داده و چه گزینههایی بهصورت واقعبینانه برای مواجهه با آن وجود دارد.
وی افزود: کرسیهای آزاداندیشی باید محل تولید پرسشهای درست، پیش از ارائه پاسخهای سریع باشند و بتوانند در صورتبندی مسئله، نقد سیاستها، آشکار کردن تعارض منافع، آزمون فرضیات و کمک به تصمیمسازی نقش ایفا کنند.
معاون رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت بینرشتهای و بینبخشی بودن کرسیهای آزاداندیشی محیط زیست، گفت: در کنار استاد دانشگاه و پژوهشگر باید صدای مدیر اجرایی، صنعتگر، کشاورز، جامعه محلی، ذینفعان، تشکلهای مردمنهاد، زنان و جوانان نیز شنیده شود.
انصاری پیشنهاد کرد کرسیهای آزاداندیشی محیط زیست از سطح نشستهای مناسبتی فراتر رفته و به فرایندی مستمر و مسئلهمحور تبدیل شوند؛ بهگونهای که برای هر کرسی یک مسئله واقعی و مشخص انتخاب، دادهها و مطالعات مرتبط گردآوری و دیدگاههای موافق و مخالف مطرح شود و حاصل گفتوگو در قالب گزارش مسئله یا گزارش سیاستی ارائه شود.
تأکید دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بر ضرورت شنیدن نقد دانشجویان
دکتر عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز در این مراسم با قدردانی از برگزارکنندگان جشنواره و دانشجویان حاضر در مناظرهها و گفتوگوهای فکری، بر ضرورت پاسخگویی مسئولان و شنیدن نقدهای دانشجویان تأکید کرد.
وی گفت: مسئولان باید پاسخگو باشند و شرط استمرار و موفقیت مسئولیت، شنیدن سخنان و نقدهای مردم و بهویژه دانشجویان است.
خسروپناه با بیان اینکه شنیدن نقدها میتواند موجب تقویت مسئولان و توسعه اندیشه آنان شود، اظهار کرد: ممکن است با بخشی از نقدها موافق نباشیم، اما اصل بر این است که باید بشنویم و از دیدگاههای مختلف برای اصلاح تصمیمات استفاده کنیم.
وی همچنین با اشاره به فرایند کارشناسی اسناد و پیشنهادهای مطرحشده در شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: در تهیه این اسناد، صاحبنظران و متخصصان دیدگاههای خود را ارائه کردهاند و متون پس از بررسی و تدوین، بار دیگر در معرض نقد و بررسی قرار گرفتهاند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، استقلال فکری و آزاداندیشی را از موضوعات مهم فضای دانشگاه دانست و بر ضرورت عملیاتی شدن امکان بیان دیدگاهها و نقدها در محیطهای دانشگاهی تأکید کرد.
خسروپناه در ادامه چهار چالش مهم در مسیر گسترش گفتوگو و آزاداندیشی در دانشگاه را برشمرد و از «موانع مدیریتی و محافظهکاری سازمانی»، «نگاه افراطی امنیتی»، «کمبود فرصت و تمرین برای گفتوگو و نقد» و «عدم استقرار فرهنگ شنیدن در حکمرانی» بهعنوان این چالشها یاد کرد.
وی تأکید کرد: دانشگاه باید محل تمرین اندیشه، گفتوگو، نقد و شنیدن دیدگاههای متفاوت باشد و مسئولان نیز باید بتوانند دیدگاههایی را بشنوند که حتی ممکن است با نظر خودشان متفاوت باشد.
«برهان»؛ تمرینی برای آزاداندیشی، مسئلهمحوری و مسئولیت اجتماعی
دکتر رضایی، مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم نیز در این مراسم، سومین جشنواره ملی «برهان» را تمرینی برای سه تعهد اساسی، شامل «آزاداندیشی و گفتوگو»، «مسئلهمحوری» و «تعهد به جامعه» دانست.
وی با تأکید بر اهمیت اخلاق گفتوگو اظهار کرد: نقد به معنای تخریب نیست و تفاوت نظر نیز به معنای دشمنی نیست؛ بلکه هنر گفتوگو در تواضع علمی و پذیرش این حقیقت است که هیچکس مالک مطلق حقیقت نیست.
رضایی افزود: دانش بدون مسئلهمحوری، اگرچه ممکن است به انباشت اطلاعات منجر شود، اما الزاماً به حل مسئله نمیانجامد و دانشگاهی که از جامعه فاصله بگیرد، در نهایت از مسائل واقعی جامعه دور خواهد شد.
وی با اشاره به فلسفه شکلگیری جشنواره «برهان» گفت: این جشنواره تلاش کرده است دانشجویان را از جایگاه مخاطب صرف مسائل، به جایگاه پرسشگر، صاحب ایده و مشارکتکننده در گفتوگوهای ملی نزدیک کند.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، درباره روند برگزاری سومین دوره جشنواره اظهار کرد: این دوره از بهمنماه ۱۴۰۲ آغاز شد و در شهریورماه ۱۴۰۵ با معرفی شایستگان و برگزیدگان به ایستگاه پایانی رسید.
وی افزود: در مرحله نخست، بیش از ۷۰۰ اثر از ۳۲ دانشگاه دریافت، بررسی و داوری شد. پس از آن، دوره توانمندسازی با حضور ۸۶ تیم از دانشگاههای سراسر کشور برگزار شد و در نهایت ۶۶ تیم از ۲۷ دانشگاه به مرحله پایانی راه یافتند.
رضایی با تأکید بر اینکه پایان جشنواره به معنای پایان مأموریت دانشجویان نیست، گفت: از این پس، هرجا بیعدالتی، بحران، مسئله یا ابهامی دیده شد، باید ارزشها و روش «برهان» به کار گرفته شود؛ آزادانه گفتوگو شود، با اخلاق شنیده شود، با منطق تحلیل شود و با مسئولیت اجتماعی برای حل مسئله گام برداشته شود.
ارائه دستاوردهای گروههای دانشجویی
در بخش دیگری از آیین اختتامیه سومین جشنواره ملی «برهان»، نمایندگان گروههای دانشجویی شرکتکننده در جشنواره به ارائه نتایج، تجربهها و دستاوردهای حاصل از جلسات، مناظرهها و نشستهای هماندیشی خود پرداختند و دیدگاههای خود را درباره مسائل و موضوعات مورد بررسی در این جشنواره ارائه کردند.
تجلیل از برگزیدگان سومین جشنواره ملی «برهان»
در بخش پایانی این مراسم، از برگزیدگان سومین دوره جشنواره ملی «برهان» که پس از طی مراحل مختلف داوری و رقابت به مرحله نهایی راه یافته بودند، تجلیل شد.
سومین جشنواره ملی «برهان» با هدف تقویت فرهنگ آزاداندیشی، گفتوگو، نقد علمی، مسئلهمحوری و مسئولیت اجتماعی دانشجویان برگزار شد و با معرفی و تقدیر از برگزیدگان به کار خود پایان داد.